środa, 23 października 2019

SKĄD NAZWISKO? SKĄD NASZ RÓD ?

Nazwisko Surma było już znane w XV wieku.Pierwsza wzmianka na terenie Rzeczpospolitej pochodzi z  1558 roku. (http://polacy-w-bosni.pl/?historie-rodzinne-wspomnienia,29)
a posiadanie nazwisk nie było obligatoryjne tylko regulowało je polskie prawo zwyczajowe ( nie było obowiązku nazywać się „Franciszek Surma” ,można było dalej zwać się „ Franciszek z Surmy”. Ale formalnie musiało wystąpić w początkach XVIII wieku. Dlaczego? Poniżej wyjaśnienie:
(Polskie nazwiska są zjawiskiem historycznie późnym, ponieważ powstały dopiero u schyłku średniowiecza. Początkowo objęły szlachtę (XV – XVI w.) i stopniowo rozprzestrzeniły się na mieszczaństwo i chłopstwo. W dwóch ostatnich grupach społecznych proces ten trwał do poł. XVII w. Wyjątkowo na niektórych terenach (np. Wielkopolska, Płockie, Kresy Wschodnie) i u niewielkiego odsetka osób trwał on nawet do XVIII w. W okresie staropolskim posiadanie nazwiska regulowało prawo zwyczajowe, dopiero państwa zaborcze (XVIII/XIX w.) wprowadziły pierwsze akty prawne wprowadzając m.in. obowiązek posiadania nazwiska dla wszystkich grup społecznych: Wikipedia)
Wywód nazwiska Surma
a/    Większość osób noszących to nazwisko, wywodzi je wprost od nazwy instrumentu uzywanego w dawnych wojskach.
Surma, z tureckiego   surna, trąba głównie w dawnych wojskach używana ….

                                                             
 
Grający na surmie zwał się u Polaków „surmarz”  (Encyklopedia Staropolska) Nazwisko wzięte wprost od instrumentu – jakoś mnie nie przekonuje. Gdyby brzmiało ono Surmarz czy Surmacz, zatem wywiedzione od osoby używającej instrumentu, wówczas byłoby zasadne. Trochę zastanawiałem się dlaczego w tym przypadku przypisano by  przodkowi ( przodkom) wprost nazwę instrumentu. Wytłumaczenie jest dwojakie. Albo ów przodek był gamoniem ? ( mówi się czasami – ale z niego trąba) albo był wybitnie głośny ( hałaśliwy lub miał tubalny głos) co mnie bardziej przekonuje bowiem sam taki głos posiadam. Zatem nazwisko mogło powstać z przezwiska „ Trąba” a któryś z przodków postanowił je zmienić na Surma co brzmiało o wiele ładniej niż przezwisko.Przy czym musiałby wiedzieć,że taki instrument występuje.
b/   Intrygująca może być jeszcze inna hipoteza. A mianowicie przyjęcie nazwiska od nazwy miejscowości zamieszkałej np. przez „Franciszka z Surmy” ?  ?
Zjawisko tworzenia nazwisk plebejskich od nazwy miejscowości jest potwierdzone przez historyków. Wiadomo, że do imion dodawano człony o różnym znaczeniu. Miedzy innymi poprzez wskazanie miejscowości pochodzenia. (https://ornatowski.com/nazwiska/pochodzenie-nazwisk/pochodzenie-nazwisk/
Otóż w lini prostej, niecałe 30 km od Poraja leży maleńki przysiółek Surma, położony w województwie Śląskim, w powiecie Będzińskim, w gminie Siewierz. Surma razem z miejscowościami: Surma, Polichno, Folwark, Szkolna, Krzanów, Kolonia Główna, Komorne tworzy administracyjnie - wieś Brudzowice.

                                                                         

Z przekazów rodzinnych wynikało że, że dziadowie zamieszkiwali w miejscowości Poraj nieopodal Częstochowy. Z dokumentów, do których  dotarłem wyłania się obraz bardziej złożony. Na pewno można twierdzić, że w okolicach Poraja. Na obecnym etapie nie dotarłem do dokumentów pozwalających postawić wiarygodną hipotezę kim byli moi pradziadowie. Można natomiast przyjąć, że czy po naukę zawodu, czy za pracą Aleksander nie przyjechał z bardzo daleka. Przebywał w miejscowościach:  Koziegłówki, Ostrężnik, Choroń i Poraj które są blisko siebie. Pobyty udokumentowane aktami chrztu dzieci i zapisem w aktach sprawy za obrazę cara z 1881 roku, Niedaleko stąd do miejscowości Surma. A ponieważ to był posiółek- Surmowie  udawali się do pobliskich miejscowości- gdzie było łatwiej o zarobek. Wydaje mi się,że w okresie kiedy tworzyły się nazwiska- nasze  mogło powstać od nazwy miejscowości  SURMA  i  możemy ją traktować jako rodowe gniazdo.
Ciekaw jestem, który wywód trafi  do członków bliższej i dalszej rodziny wywodzącej się z tego pnia.
A ponieważ polscy genealodzy twierdzą, że wzorem plebejuszy z Europy ( którzy także posiadali swoje herby) można i u nas jakieś wyróżniki posiadać- zafundowałem Surmom , logo rodzinne.

                                                             

                            Logo przedstawia instrument Surma na tle herbu gminy Poraj



Od 1700 roku Surmowie - z których, można wywodzić dziadka Aleksandra zamieszkiwali we wsi Koziegłówki.
Krótka historia miejscowości:W 1106 r. Drogosław herbu Zerwikaptur miał założyć wieś  Koziegłowy. Za panowania księcia polskiego Kazimierza Sprawiedliwego otrzymał ją Mikołaj herbu Lis – wojewoda krakowski, który zamek w nich założył. W dokumentach z XV w. spotykamy więc Stare Koziegłowy i Nowe Koziegłowy
Jan Długosz pisząc Nowe Koziegłowy chciał odróżnić Koziegłowy miasto od sąsiedniej wioski, również o tej samej nazwie, dziś zwanej Koziegłówkami.
W 1787 r. wieś liczyła 409 mieszkańców, 53 domy, ale już w 1790 r. – 75 domów, z czego 62 rządowe czyli pańszczyźniane i 13 plebańskich. W 1802 r. wójtem w Koziegłówkach był" Tomasz Marchewka, zaś przysięgłym Łukasz Zemła.
Parafia Koziegłowy Stare znana była już w dokumentach z 1325 r. 36 (na początku XIV w. nie płaciła świętopietrza).
Był w niej parafialny kościół murowany z kamienia, wzniesiony ku czci św. Michała i św. Wojciecha w 1440


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz